Đồ vật an ủi của trẻ: con mê một chiếc khăn, một con gấu có sao không?

Đồ vật an ủi như chiếc khăn, con gấu bông giúp trẻ ngủ ngon, bớt khóc khi xa mẹ. Khi nào con chọn đồ an ủi, dùng sao cho an toàn và có nên bắt con bỏ không.
Đồ vật an ủi là gì và vì sao trẻ cần?
Có bé đi đâu cũng kè kè chiếc khăn xô đã sờn mép. Có bé không có con gấu bông thì không chịu ngủ. Có bé phải vân vê góc gối ôm mới yên. Ông bà đôi khi lo: "Lớn rồi còn ôm khăn, sau này nhút nhát." Thật ra, đồ vật an ủi của trẻ là một phần rất bình thường, và còn có ích, của quá trình lớn lên.
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) gọi những món đồ này là "đồ vật chuyển tiếp" (transitional objects), và coi chúng là một phần của hệ thống nâng đỡ cảm xúc mà trẻ cần trong những năm đầu đời. Theo AAP, khi con mệt, món đồ giúp con ngủ; khi xa bố mẹ, nó trấn an con; khi buồn, nó an ủi con; ở nơi lạ, nó giúp con thấy như ở nhà.
AAP giải thích đồ vật chuyển tiếp giúp trẻ đi từ phụ thuộc sang tự lập. Chúng có tác dụng một phần vì mềm mại, dễ chịu khi chạm vào, một phần vì quen thuộc: món đồ mang mùi của con, nhắc con nhớ cảm giác an toàn của căn phòng mình. AAP nhấn mạnh, trái với nhiều quan niệm, đồ vật an ủi không phải dấu hiệu của sự yếu đuối hay bất an, và không có lý do gì để ngăn con dùng.
Con chọn đồ an ủi khi nào?
Theo AAP, nhiều khả năng con sẽ "chọn" món đồ của mình trong khoảng 8 đến 12 tháng tuổi và giữ nó trong nhiều năm. Không phải bé nào cũng chọn chăn: có bé thích một con thú bông, có bé gắn với một chiếc khăn nhỏ. Cũng có bé không gắn bó với món đồ nào cả, điều đó cũng bình thường (gợi ý của Agoliva: không cần ép con phải có).
Ở nhà Việt, đồ an ủi có thể rất giản dị: chiếc khăn sữa, khăn xô, gối ôm nhỏ, chiếc áo cũ có mùi mẹ, con thú bông ông bà mua ở chợ. AAP còn gợi ý bố mẹ có thể chủ động giúp con chọn một món và đưa nó vào nghi thức trước khi ngủ, vì đồ an ủi có thể rất hữu ích. Bài bé 10 tháng tuổi giúp bố mẹ hiểu thêm về cảm xúc của con ở giai đoạn này.
An toàn khi ngủ: điều quan trọng nhất với em bé
Điều này có nghĩa là với em bé dưới 1 tuổi, chiếc khăn hay con gấu có thể ở bên con lúc thức, khi bế, khi chơi có người lớn trông, nhưng không để trong cũi, trên giường lúc con ngủ. Đọc kỹ hơn trong bài ngủ an toàn cho bé.
Gợi ý của Agoliva khi chọn đồ an ủi cho con lớn hơn:
- Chọn đồ mềm, nhẹ, không có cúc, mắt nhựa, hạt cườm, chuông nhỏ có thể bung ra gây hóc. Xem thêm bài phòng hóc dị vật.
- Tránh đồ có dây dài, ruy băng có thể quấn cổ.
- Kiểm tra đường may thường xuyên, vì đồ được ôm, gặm, kéo hằng ngày nên nhanh sờn.
Mẹo nhỏ để sống chung với "người bạn" của con
- Có một "bản sao". AAP khuyên có hai món giống hệt nhau để giặt món này trong khi con dùng món kia, tránh cho con (và bố mẹ) một cơn khủng hoảng. Nếu con chọn một chiếc chăn lớn, AAP gợi ý có thể cắt đôi, vì trẻ chưa để ý nhiều đến kích thước. Nếu con chọn đồ chơi, hãy tìm món thứ hai sớm và đổi luân phiên ngay từ đầu, nếu không con có thể từ chối món mới vì thấy lạ.
- Giặt thế nào? Gợi ý của Agoliva: giặt nhẹ nhàng, phơi nắng cho khô hẳn, nhất là mùa nồm. Có bé không thích món đồ mất mùi quen, nên luân phiên hai món giúp đỡ hẳn.
- Mang theo khi đi nhà trẻ, về quê. ZERO TO THREE gợi ý đồ an ủi cho trẻ trên 1 tuổi khi phải xa bố mẹ. Hãy kể với cô giáo, với bà về món đồ này để mọi người cùng giữ giúp con. Xem thêm bài lo âu chia xa.
- Đặt cạnh con khi con lo lắng. Lúc chuyển nhà, khám bệnh, ngủ ở nơi lạ, có em bé mới, món đồ quen thuộc giúp con có điểm tựa. Better Health Channel (Úc) cũng gợi ý một món đồ chơi hay đồ an ủi đặc biệt mang lên giường có thể giúp trẻ sợ bóng tối thấy an toàn hơn.
- Không dùng nó để phạt. Gợi ý của Agoliva: tránh tịch thu đồ an ủi khi con hư, vì đó là chỗ dựa cảm xúc của con, nhất là lúc con đang khó khăn.
Mút tay và chuyện "cai" đồ an ủi
Nhiều bố mẹ lo đồ an ủi làm con mút tay nhiều hơn. AAP cho biết điều này đôi khi đúng nhưng không phải lúc nào cũng vậy, và nhắc rằng mút ngón tay là cách tự xoa dịu tự nhiên, bình thường của trẻ nhỏ. Theo AAP, con sẽ dần từ bỏ cả đồ an ủi lẫn thói quen mút tay khi lớn lên và tìm được những cách khác để đối phó với căng thẳng.
Vì vậy không cần vội "cai". Gợi ý của Agoliva: nếu muốn món đồ ở nhà nhiều hơn, có thể thoả thuận dần như "Gấu ở nhà chờ con, tối về ôm nhé", thay vì cất giấu hay vứt đi. Nếu con ở nhà ông bà và ông bà lo con "bám đồ", bố mẹ có thể chia sẻ rằng AAP coi đây là một bước tiến tới tự lập.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
Gắn bó với đồ an ủi là bình thường. Tuy vậy, hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu:
- Con lo âu đến mức không thể sinh hoạt, vui chơi khi không có món đồ, và sự lo âu kéo dài, cản trở cuộc sống hằng ngày. AAP cho biết nỗi sợ, lo âu kéo dài và cản trở sinh hoạt có thể cần chuyên gia hỗ trợ.
- Con bám đồ an ủi nhiều bất thường kèm ác mộng, bỏ ăn, đau bụng, đau đầu hay không chịu đi ngủ.
- Món đồ bị rách, mất một chi tiết nhỏ mà không tìm thấy và bố mẹ lo con đã nuốt phải. Nếu con đột ngột ho sặc, khó thở, không khóc hay nói được, hãy gọi cấp cứu 115 ngay.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tháng thì được ôm gấu bông khi ngủ?
AAP khuyên không để thú bông, chăn gối hay đồ chơi trong chỗ ngủ của em bé vì nguy cơ ngạt. ZERO TO THREE gợi ý đồ an ủi cho trẻ trên 1 tuổi. Hãy hỏi bác sĩ nhi nếu bố mẹ còn băn khoăn về con mình.
Con 2 tuổi đi đâu cũng đòi mang khăn có phải con thiếu an toàn?
Không. AAP cho biết đồ vật an ủi không phải dấu hiệu yếu đuối hay bất an mà giúp trẻ đi từ phụ thuộc sang tự lập.
Lỡ làm mất đồ an ủi của con thì sao?
Đó là lý do AAP khuyên có hai món giống nhau và luân phiên từ sớm. Nếu đã mất, hãy công nhận nỗi buồn của con, ôm con nhiều hơn và kiên nhẫn trong vài đêm đầu (gợi ý của Agoliva).
Nguồn tham khảo
- Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Transitional Objects: Security Blankets & Beyond
- Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – How to Keep Your Sleeping Baby Safe: AAP Policy Explained
- ZERO TO THREE – Supporting a Child Who Is Slow to Warm Up
- Better Health Channel (Chính quyền bang Victoria, Úc) – Anxiety and fear in children
Bài viết liên quan
Cảm xúc – xã hộiRèn tính kiên cường cho trẻ: giúp con biết vượt khó từ 1–3 tuổi
Tính kiên cường giúp trẻ vượt khó, hồi phục sau thất vọng. Theo Harvard, nền móng là một người lớn gắn bó. Cách rèn cho con 1–3 tuổi trong đời sống hằng ngày.
Cảm xúc – xã hộiCách giúp trẻ tự tin, biết tự trọng từ 1–3 tuổi cho bố mẹ Việt
Làm sao giúp trẻ tự tin, có lòng tự trọng lành mạnh từ 1–3 tuổi? Hiểu đúng sự tự tin, lời nói và việc nhỏ mỗi ngày giúp con tin vào bản thân.
Cảm xúc – xã hộiAnh chị em tranh giành, đánh nhau: bố mẹ nên làm gì cho đúng?
Anh chị em tranh giành đồ chơi, đánh nhau là chuyện thường. Vì sao trẻ hay giành nhau, khi nào nên can, cách giúp các con hoà thuận, khi nào cần hỏi chuyên gia.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
