Bố làm gì khi vợ mang thai? Cẩm nang cho bố trong thai kỳ và lúc sinh

Bố làm gì khi vợ mang thai: hiểu thay đổi từng giai đoạn, việc nhà, đi khám cùng, chuẩn bị đi sinh, dấu hiệu nguy hiểm và chăm sóc cảm xúc của chính bố.
Bố làm gì khi vợ mang thai? Bố không phải "người ngoài cuộc"
Khi vợ báo tin có thai, nhiều ông bố vừa vui vừa lúng túng: bụng không mang, cơn nghén không trải qua, vậy mình làm được gì? Thật ra, bố có vai trò rất lớn ngay từ những tuần đầu. Trang thông tin thai kỳ của NHS xứ Wales (Anh) cho biết vợ chồng càng gắn bó với nhau thì càng cùng chia sẻ được trải nghiệm mang thai và sinh nở. UNICEF gọi người bố là "một trong những nguồn lực tốt nhất cho sự phát triển của trẻ", và cho biết khi bố gắn kết với con ngay từ đầu đời, bố thường tham gia chăm con nhiều hơn về sau.
Năm 2022, hướng dẫn chăm sóc sau sinh đầu tiên của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyến khích người bạn đời tham gia, chẳng hạn cùng đi các buổi khám, hỗ trợ người mẹ và chăm em bé. Bài này gợi ý những việc cụ thể bố có thể làm trong suốt thai kỳ. Bức tranh rộng hơn về vai trò của bố có ở bài vai trò của người bố.
Hiểu những gì vợ đang trải qua
Những tuần đầu (đến khoảng tuần 14)
NHS xứ Wales cho biết giai đoạn này mẹ bầu có thể rất mệt và buồn nôn; một số mùi, vị khiến mẹ nghén, mẹ chỉ muốn ngủ, và có thể dễ cáu vì những chuyện bố thấy là nhỏ. Sau khoảng tuần 14, nhiều mẹ thấy khoẻ lại và có khi không muốn được "đối xử đặc biệt" nữa.
Những tuần cuối (khoảng tuần 27–40)
Em bé lớn, bụng nặng nề, cảm giác mệt và dễ cáu có thể quay lại; mẹ có thể bắt đầu lo sợ chuyện sinh. Nếu mẹ đã nghỉ thai sản, mẹ có thể thấy cô đơn khi không còn đồng nghiệp bên cạnh. NHS xứ Wales khuyên bố động viên mẹ chia sẻ nỗi lo với bác sĩ, với bố, với gia đình, bạn bè; có thể phải kiên nhẫn một thời gian mẹ mới mở lòng.
Những việc cụ thể bố có thể làm
Việc nhà và bữa ăn
NHS xứ Wales khuyên đây là lúc bắt đầu chia sẻ việc nhà nếu trước đây bố chưa làm. Hai việc giúp ích nhất: nấu ăn, vì những tháng đầu mùi bếp có thể làm mẹ nghén, bố nấu thì mẹ dễ ăn đủ hơn; và mang vác đồ nặng như đi chợ, xách bình nước, vì mang vác gây áp lực lên lưng mẹ. Cùng nhau ăn uống lành mạnh cũng dễ hơn khi cả hai cùng làm, và đó là thói quen tốt để truyền lại cho con.
Bỏ thuốc lá
NHS xứ Wales nhấn mạnh khói thuốc nguy hiểm cho em bé. Nếu bố hút thuốc, hãy tìm hỗ trợ để bỏ. Trong lúc chưa bỏ được, không hút gần vợ, không mời vợ hút và không để thuốc lá lăn lóc trong nhà. Ở Việt Nam, điều này cũng áp dụng cho khách đến chơi và những bữa tiệc có thuốc lá (gợi ý của Agoliva).
Đi khám thai và siêu âm cùng vợ
NHS xứ Wales khuyên bố đi cùng khi mẹ lo lắng điều gì, hoặc ít nhất trò chuyện kỹ khi mẹ đi khám về; có mặt ở buổi siêu âm để cùng nhìn thấy con trên màn hình. Nếu mẹ cần làm thêm xét nghiệm, sự đồng hành của bố càng quan trọng. Đôi khi bố cũng được đề nghị xét nghiệm máu để đánh giá nguy cơ một số bệnh di truyền như thalassemia (tan máu bẩm sinh); hãy hỏi bác sĩ sản khoa xem gia đình mình có cần không.
Gần gũi em bé từ trong bụng
Trò chuyện, hát ru, đặt tay lên bụng mẹ khi bé đạp là cách bố bắt đầu làm quen với con (gợi ý của Agoliva). Những tuần cuối, bố cũng có thể cùng mẹ để ý cử động thai; xem bài đếm cử động thai.
Chuyện vợ chồng
NHS xứ Wales cho biết ham muốn của phụ nữ có thể thay đổi khi mang thai và thường không có lý do y khoa để kiêng quan hệ, nhưng cần lưu ý: ngực mẹ có thể rất nhạy cảm những tuần đầu; không quan hệ nếu có ra máu hay đau; tìm tư thế mẹ thấy thoải mái. Nếu không quan hệ, hãy tìm cách gần gũi khác và nói chuyện thẳng thắn, tế nhị về cảm xúc của cả hai. Nếu bác sĩ dặn kiêng vì lý do riêng, hãy làm theo bác sĩ.
Chuẩn bị cho ngày sinh
- Cùng đi lớp tiền sản: NHS xứ Wales cho biết bố càng hiểu về chuyển dạ thì càng giúp được nhiều.
- Bàn trước kế hoạch sinh: cùng vợ điền mong muốn để biết cách hỗ trợ, nhưng linh hoạt, vì sức khoẻ của mẹ và bé là quan trọng nhất, kế hoạch đôi khi phải thay đổi.
- Luôn liên lạc được, biết trước đường đến bệnh viện và thời gian đi; nếu đi ô tô, kiểm tra xe và xăng từ trước; nếu đi xe máy những tuần cuối, nên tính phương án taxi hay xe gia đình (gợi ý của Agoliva).
- Chuẩn bị túi đồ cho cả bố: đồ ăn nhẹ, điện thoại, sạc. Danh sách đầy đủ có ở bài chuẩn bị đi sinh.
- Xin nghỉ phép được vài ngày quanh lúc sinh nếu có thể, để lo cho mẹ và bé những ngày đầu.
Về những tuần đầu ở nhà, NHS xứ Wales gợi ý bố hạn chế khách thăm để mẹ được nghỉ, trông bé để mẹ ngủ một giấc mỗi ngày, lo việc nhà (không cần nhà phải bóng loáng), tập thay tã, tắm cho con, và mang nước, đồ ăn nhẹ cho mẹ khi mẹ cho bú.
Khi nào cần đưa vợ đi khám hoặc gọi cấp cứu
Bố thường là người đầu tiên nhận ra điều bất thường. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) và NHS, hãy đưa vợ đến viện ngay, hoặc gọi cấp cứu 115 nếu nặng, khi mẹ bầu có:
- Ra máu âm đạo (nhiều hơn vết lấm tấm) hoặc rỉ nước ối.
- Thai máy chậm lại hoặc ngừng so với thường ngày.
- Đau đầu dữ dội không đỡ hoặc nặng dần, nhìn mờ, nhìn đôi, thấy chớp sáng.
- Sưng phù nhiều ở mặt, tay.
- Đau bụng dữ dội không dứt.
- Khó thở, đau ngực, tim đập nhanh, ngất hoặc chóng mặt kéo dài.
- Sốt từ 38°C trở lên, nôn nhiều không uống được nước.
- Sưng, đỏ, đau ở một bên chân hoặc tay.
- Thai dưới 37 tuần mà có dấu hiệu chuyển dạ; hoặc mẹ có cảm giác em bé sắp ra, muốn rặn (gọi 115 ngay).
- Nói ra ý nghĩ muốn làm hại bản thân hoặc em bé.
CDC lưu ý các dấu hiệu này cần được để ý cả trong năm đầu sau sinh. Khi gọi cấp cứu hoặc đến viện, hãy nói rõ vợ đang mang thai bao nhiêu tuần hoặc vừa sinh khi nào.
Bố cũng cần được chăm sóc
NHS xứ Wales cho biết dù người mang thai là mẹ, bố cũng trải qua nhiều cảm xúc lẫn lộn, lo lắng về trách nhiệm mới, về tiền bạc, và điều đó là bình thường. NHS cũng cho biết bố và người bạn đời cũng có thể bị trầm cảm sau khi có con. Hãy tiếp tục trò chuyện với vợ, với bạn bè đã làm bố; nếu thấy buồn chán, lo âu kéo dài, hãy gặp bác sĩ. Bố khoẻ thì mới đỡ được mẹ và con.
Câu hỏi thường gặp
Bố có nên vào phòng sinh cùng vợ không?
NHS xứ Wales cho biết nhiều người ở bên vợ khi chuyển dạ, nhưng quan trọng là cả hai cùng thoải mái. Nếu bố không muốn vào, hãy nói chuyện và lắng nghe vợ; có thể nhờ một người thân khác đi cùng. Quy định cho người nhà vào phòng sinh ở mỗi bệnh viện khác nhau, nên hỏi trước nơi sinh.
Bố bế con lần đầu sợ làm con đau thì sao?
NHS xứ Wales động viên: đừng sợ, hãy ôm bé sát vào người. Bố có thể làm quen dần qua thay tã, tắm và ru con. Tháng đầu của bé có gì đáng chú ý, xem bài bé 1 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- NHS 111 Wales – Dads and Partners
- WHO – WHO urges quality care for women and newborns in critical first weeks after childbirth
- UNICEF – Fathers are one of the best, yet most underutilized child development resources
- CDC – Urgent Maternal Warning Signs, HEAR HER Campaign
- NHS – Postnatal depression
- NHS – The stages of labour and birth
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
