🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Thai kỳ

Bà bầu không nên ăn gì? Món cần tránh và món chỉ cần nấu chín

Agoliva · 13/11/2026 · 6 phút đọc · Thai kỳ

Bà bầu không nên ăn gì? Món cần tránh và món chỉ cần nấu chín – Agoliva

Bà bầu không nên ăn gì? Danh sách món cần tránh theo NHS, FDA: đồ sống, tái, cá nhiều thuỷ ngân, sữa chưa tiệt trùng, rượu; 3 tháng đầu kiêng gì, cá gì.

Bà bầu không nên ăn các món sống hoặc tái (thịt, cá, hải sản, trứng), sữa chưa tiệt trùng, gan, cá lớn nhiều thuỷ ngân như cá mập, cá kiếm, cá cờ marlin, và không nên uống rượu bia. Cà phê, trà thì vẫn uống được nhưng cần giới hạn. Phần lớn những món khác mẹ vẫn ăn bình thường, miễn là nấu chín kỹ và giữ vệ sinh.

Danh sách dưới đây dựa trên hướng dẫn của NHS (Anh), FDA và CDC (Hoa Kỳ), có kèm ví dụ món Việt để mẹ dễ hình dung.

Bà bầu không nên ăn gì? Những món nên tránh hẳn

  • Rượu bia: NHS khuyên mẹ bầu và người đang muốn có thai không uống rượu. Không uống là cách an toàn nhất. Điều này áp dụng cả cho rượu nếp, rượu ngâm thuốc, bia "nhẹ".
  • Thịt sống hoặc chưa chín: phở tái, bò tái chanh, bò nhúng giấm còn đỏ, tiết canh, nem chua. NHS dặn thịt gà, heo, vịt phải chín đều, không còn màu hồng hay chảy nước đỏ.
  • Cá sống, hải sản sống: gỏi cá, sashimi, sushi cá sống, hàu sống, gỏi tôm sống. NHS lưu ý sushi cá sống vẫn nên tránh kể cả khi cá đã được cấp đông.
  • Gan và món từ gan (gan xào, pate gan): nhiều vitamin A, có thể ảnh hưởng tới sự phát triển của em bé. NHS cũng khuyên không dùng dầu gan cá khi mang thai.
  • Sữa, sữa chua, kem làm từ sữa chưa tiệt trùng: ví dụ sữa tươi vắt mua trực tiếp không qua xử lý nhiệt.
  • Trà có rễ cam thảo: NHS khuyên tránh hẳn.

Đọc thêm từng món: nem chua, gỏi, tái, pate, phô mai và ốc, hải sản, sushi.

Vì sao đồ sống, đồ tái lại đáng ngại khi mang thai?

Hai mầm bệnh được nhắc nhiều nhất là Listeria và Toxoplasma.

Listeria là vi khuẩn có thể sống trong đồ ăn sẵn để lạnh, phô mai mềm, sữa chưa tiệt trùng, cá hun khói. CDC xếp phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh vào nhóm nguy cơ cao nhất. Ở mẹ, bệnh thường chỉ giống cảm cúm nhẹ, thậm chí không có triệu chứng, nhưng có thể dẫn tới sẩy thai, thai chết lưu, sinh non hoặc nhiễm trùng nặng ở bé sơ sinh. Tin tốt là Listeria bị diệt khi thức ăn được nấu đủ nóng.

Toxoplasma là ký sinh trùng lây qua thịt và hải sản có vỏ nấu chưa chín, rau quả chưa rửa sạch, đất cát và phân mèo. CDC cho biết em bé có mẹ nhiễm mới trong hoặc ngay trước thai kỳ có nguy cơ bị bệnh nặng. Phần lớn trẻ nhiễm trong bụng mẹ không có biểu hiện lúc sinh, nhưng có thể có triệu chứng về sau.

Vì vậy, quy tắc chung rất đơn giản: nấu chín kỹ, ăn lúc còn nóng, rửa sạch rau quả, rửa tay và dụng cụ sau khi chạm thịt sống. CDC còn khuyên đeo găng khi làm vườn và nhờ người khác dọn khay cát mèo, hoặc thay hằng ngày.

Bà bầu kiêng ăn cá gì, nên ăn cá gì?

Cá là nguồn đạm và chất béo tốt, nên mẹ không cần kiêng cá, chỉ cần chọn đúng loại. Theo lời khuyên chung của FDA và EPA (Hoa Kỳ):

  • Nên tránh (nhiều thuỷ ngân nhất): cá thu vua (king mackerel), cá cờ marlin, cá kiếm, cá mập, cá ngừ mắt to (bigeye), cá orange roughy, cá tilefish vùng vịnh Mexico.
  • Lựa chọn tốt nhất, ăn 2–3 phần mỗi tuần: tôm, mực, nghêu, cá hồi, cá rô phi, cá da trơn, cá tuyết, cá mòi, cá ngừ hộp loại "light".
  • Lựa chọn khá, chỉ 1 phần mỗi tuần: cá ngừ vây vàng, cá ngừ trắng (albacore), cá mú, cá hồng, cá bơn halibut.

FDA tính một phần là khoảng 4 ounce, tức cỡ một lòng bàn tay. NHS (Anh) thêm hai giới hạn: cá nhiều dầu như cá hồi, cá thu, cá mòi không quá 2 phần mỗi tuần; cá ngừ không quá 4 hộp hoặc 2 miếng phi lê mỗi tuần.

Gợi ý của Agoliva: bữa cơm Việt có sẵn nhiều lựa chọn "lành": canh chua cá rô phi, tôm rim, mực xào chín kỹ, cá hồi áp chảo. Với cá biển lớn mua ngoài chợ mà không rõ là loại gì, mẹ có thể đổi sang cá nhỏ quen thuộc cho yên tâm.

Mang thai 3 tháng đầu kiêng ăn gì?

Các nguồn y khoa không có danh sách riêng cho 3 tháng đầu: những món nêu ở trên cần tránh suốt thai kỳ. Riêng giai đoạn đầu, điều quan trọng là bắt đầu axit folic càng sớm càng tốt theo chỉ định của bác sĩ (xem bài bà bầu cần bổ sung gì) và xoay xở với cơn nghén (bài ốm nghén).

Còn những lời dặn kiêng dứa, khổ qua, rau ngót, nước dừa, nước mía trong 3 tháng đầu: NHS, FDA, CDC đều không đưa các món này vào danh sách cần tránh, và hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy ăn ở mức bình thường gây sẩy thai. Mẹ có thể đọc phân tích từng món ở các bài bà bầu ăn dứa, bà bầu ăn khổ qua.

Món nào không cần kiêng, chỉ cần nấu nóng?

Nhiều món không bị cấm hẳn, chỉ cần chế biến đúng cách:

  • Phô mai mềm vỏ trắng (brie, camembert) và phô mai xanh: NHS cho ăn khi đã nấu đến khi bốc hơi nóng. Phô mai cứng và phô mai làm từ sữa tiệt trùng như mozzarella, phô mai kem thì ăn được.
  • Xúc xích, lạp xưởng, thịt nguội, cá hun khói: hâm hoặc nấu đến khi nóng bốc hơi.
  • Trứng: ở Việt Nam, mẹ nên ăn trứng chín kỹ cả lòng trắng và lòng đỏ.
  • Giá đỗ: CDC khuyên mẹ bầu không ăn giá sống hoặc chỉ trụng sơ; hãy nấu chín hẳn. Với tô phở, mẹ có thể nhúng giá vào nước dùng sôi lâu hơn.
  • Nấm kim châm: nấu chín kỹ, không ăn sống.
  • Dưa lưới, dưa hấu cắt sẵn: CDC khuyên ăn dưa cắt ngay trước khi ăn; không để dưa đã cắt ở ngoài quá 2 giờ hoặc trong tủ lạnh quá 1 tuần.

Cà phê và trà uống được nhưng giữ caffeine không quá 200 mg mỗi ngày theo NHS. Chi tiết ở bài bà bầu uống cà phê được không. Các loại hạt như đậu phộng vẫn ăn được nếu mẹ không dị ứng. Muốn có thực đơn đủ chất, mẹ xem bài dinh dưỡng thai kỳ.

Lỡ ăn đồ sống rồi thì sao? Khi nào cần đi khám

NHS trấn an: nếu mẹ lỡ ăn một ít món trong danh sách cần tránh mà không thấy ốm, thì nhiều khả năng em bé không bị ảnh hưởng. Mẹ đừng hoảng; hãy kể với bác sĩ sản khoa ở lần khám tới nếu còn lo.

Mẹ nên đi khám sớm trong ngày nếu sau khi ăn thấy sốt, đau nhức, ớn lạnh, nôn hoặc tiêu chảy, đau bụng, hoặc thấy bé cử động ít hơn thường ngày (NHS). NHS cũng khuyên đi khám khi nôn hay tiêu chảy kéo dài quá 48 giờ.

Gọi 115 hoặc đến cấp cứu ngay nếu mẹ đau đầu dữ dội kèm cứng cổ, chói mắt khi nhìn ánh sáng, co giật, lơ mơ khó đánh thức, lú lẫn đột ngột, hoặc nổi ban không mất khi ấn cốc thuỷ tinh lên. NHS cho biết đây có thể là dấu hiệu viêm màng não.

Câu hỏi thường gặp

Bà bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì nhất?

Rượu bia, đồ sống và tái, sữa chưa tiệt trùng, gan, cá nhiều thuỷ ngân. Đây cũng là những món cần tránh suốt thai kỳ, không riêng 3 tháng đầu.

Bà bầu kiêng ăn cá gì?

Cá mập, cá kiếm, cá cờ marlin, cá thu vua, cá ngừ mắt to theo FDA. Các loại cá nhỏ, tôm, mực nấu chín vẫn nên ăn đều đặn mỗi tuần.

Bà bầu ăn trứng lòng đào được không?

NHS chỉ chấp nhận trứng chưa chín kỹ với một số loại trứng có chứng nhận an toàn riêng ở Anh. Ở Việt Nam, mẹ nên ăn trứng chín kỹ.

Bà bầu ăn phở tái được không?

NHS cho phép ăn miếng thịt bò nguyên khối đã chín kỹ mặt ngoài, nhưng thịt tái trong tô phở là lát thịt sống chỉ được chần qua nước dùng, nên vẫn thuộc nhóm thịt chưa chín. Gợi ý của Agoliva: gọi phở chín, hoặc nhúng thịt vào nồi nước dùng sôi đến khi chín hẳn rồi mới ăn.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • NHS (Anh) – Foods to avoid in pregnancy
  • FDA (Hoa Kỳ) – Advice about Eating Fish
  • CDC (Hoa Kỳ) – Preventing Listeria Infection
  • CDC (Hoa Kỳ) – About Toxoplasmosis
  • NHS (Anh) – Listeriosis