Bà bầu cần bổ sung gì? Axit folic, sắt, canxi, DHA uống khi nào

Bà bầu cần bổ sung gì: axit folic, sắt, canxi, i-ốt, vitamin D, DHA. Uống từ khi nào, đến bao giờ theo WHO, NHS, ACOG, và những loại không nên tự uống.
Bà bầu cần bổ sung gì?
Hầu hết vitamin và khoáng chất mẹ bầu cần đều có thể lấy từ bữa ăn đa dạng, nhưng có vài chất các tổ chức y tế khuyên uống bổ sung: quan trọng nhất là axit folic (nên bắt đầu từ trước khi có thai), và theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là sắt kèm axit folic hằng ngày suốt thai kỳ. Canxi, i-ốt, vitamin D, DHA thì tuỳ chế độ ăn và tình trạng của từng mẹ. Loại viên và liều dùng, mẹ uống theo chỉ định của bác sĩ sản khoa.
Biết tin có thai, nhiều mẹ được tặng cả túi thuốc bổ, sữa bầu. Tấm lòng người thân rất quý, nhưng uống nhiều không có nghĩa là tốt hơn. Dưới đây là điều WHO, NHS (Anh) và ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) nói về từng chất. Nếu mới có thai, mẹ đọc thêm bài 3 tháng đầu thai kỳ.
Axit folic: uống từ khi nào, đến bao giờ?
Axit folic giúp phòng dị tật ống thần kinh ở em bé, như tật nứt đốt sống. Đây là chất mà mọi nguồn đều thống nhất là cần bổ sung, chỉ khác nhau một chút về thời gian:
- NHS: bắt đầu ngay khi định có con, lý tưởng là 3 tháng trước khi thụ thai, hoặc ngay khi biết có thai; uống mỗi ngày đến hết tuần 12.
- ACOG: uống vitamin tổng hợp cho bà bầu có axit folic mỗi ngày, bắt đầu ít nhất 1 tháng trước khi có thai nếu được và trong 12 tuần đầu.
- WHO: khuyến nghị uống axit folic cùng sắt hằng ngày trong thai kỳ, và bắt đầu axit folic càng sớm càng tốt, lý tưởng là trước khi thụ thai.
Một số mẹ cần liều cao hơn bình thường, ví dụ đã từng có con bị dị tật ống thần kinh. ACOG và NHS đều cho biết trường hợp này phải được bác sĩ kê riêng. Thực phẩm giàu folate trong bữa cơm Việt gồm rau lá xanh đậm (rau ngót, rau muống, cải bó xôi), bông cải xanh, các loại đậu, cam. NHS lưu ý dù ăn những món này, mẹ vẫn cần viên bổ sung.
Sắt cho bà bầu: các nguồn nói gì?
Khi mang thai, cơ thể cần thêm sắt để tạo lượng máu cho cả mẹ và bé. WHO ước tính hơn 40% phụ nữ mang thai trên thế giới bị thiếu máu, và ít nhất một nửa là do thiếu sắt. Vì vậy WHO khuyến nghị bổ sung sắt và axit folic hằng ngày cho phụ nữ mang thai, để phòng thiếu máu ở mẹ, nhiễm khuẩn hậu sản, trẻ nhẹ cân và sinh non.
Đây là chỗ các nguồn khác nhau: NHS chỉ khuyên mọi mẹ bầu bổ sung axit folic và vitamin D; sắt được cho thêm khi xét nghiệm máu thấy thiếu. ACOG thì cho biết hầu hết viên vitamin bầu đã có sắt, và bác sĩ có thể cho thêm sắt nếu mẹ bị thiếu máu. Mẹ ở Việt Nam hãy theo hướng dẫn của bác sĩ khám thai, dựa trên xét nghiệm máu của mình.
Uống sắt sao cho hấp thu tốt?
- Ăn kèm thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi, dâu, ớt chuông. ACOG cho biết những món này giúp cơ thể hấp thu sắt.
- NHS lưu ý trà, cà phê, sữa và chế phẩm từ sữa dùng nhiều sẽ làm giảm hấp thu sắt. Mẹ hãy hỏi bác sĩ nên uống viên sắt vào lúc nào trong ngày.
- Viên sắt có thể gây táo bón, đau bụng, buồn nôn, phân sẫm màu. NHS gợi ý uống trong hoặc ngay sau bữa ăn để giảm tác dụng phụ; nếu khó chịu nhiều, hãy báo bác sĩ thay vì tự bỏ.
Canxi, i-ốt, vitamin D và DHA
Canxi
WHO khuyến nghị bổ sung canxi hằng ngày cho mẹ bầu ở những cộng đồng ăn ít canxi, để giảm nguy cơ tiền sản giật (xem bài tiền sản giật). ACOG cho biết sữa và chế phẩm từ sữa là nguồn canxi tốt nhất; nếu không uống được sữa, có thể dùng bông cải xanh, hạnh nhân, vừng, cá mòi hoặc cá cơm ăn cả xương, rau lá xanh đậm. Với bữa cơm Việt, tôm cua đồng, cá nhỏ kho nhừ, đậu phụ cũng là nguồn quen thuộc. Mẹ có cần viên canxi hay không, bác sĩ sẽ đánh giá theo khẩu phần ăn.
I-ốt
Theo WHO, nhu cầu i-ốt khi mang thai cao hơn bình thường, và thiếu i-ốt nặng có liên quan tới dị tật bẩm sinh, giảm trí tuệ ở trẻ. WHO coi muối i-ốt là biện pháp chủ yếu; viên i-ốt được khuyến nghị ở những nơi ít hộ gia đình dùng muối i-ốt. Gia đình hãy dùng muối i-ốt khi nấu ăn hằng ngày.
Vitamin D
NHS khuyên mẹ bầu ở Anh cân nhắc uống vitamin D hằng ngày trong những tháng mùa đông ít nắng. ACOG thì cho biết nếu bác sĩ nghi mẹ thiếu vitamin D, có thể xét nghiệm máu, và chỉ bổ sung khi mức thấp. Ở Việt Nam nắng khác nước Anh, mẹ hãy hỏi bác sĩ có cần không.
DHA và omega-3: có cần uống viên không?
ACOG cho biết omega-3 có thể quan trọng cho sự phát triển não của bé, trước và sau khi sinh. Nguồn chính là cá và hải sản: ACOG khuyên ăn 2–3 bữa cá hoặc hải sản mỗi tuần khi mang thai và khi cho con bú, chọn loại ít thuỷ ngân.
Trong các hướng dẫn chúng tôi tham khảo, NHS và ACOG đều hướng mẹ lấy omega-3 từ bữa ăn, không đưa viên DHA vào danh sách bắt buộc. NHS còn khuyên tránh dầu gan cá vì chứa nhiều vitamin A. Nếu mẹ ăn ít cá hoặc ăn chay, hãy hỏi bác sĩ xem có nên dùng viên DHA không. Về các loại cá nên tránh, xem bài dinh dưỡng thai kỳ.
Những điều cần tránh khi tự mua thuốc bổ
- Không uống viên có vitamin A dạng retinol và không ăn gan, dầu gan cá: NHS cho biết quá nhiều vitamin A có thể ảnh hưởng tới sự phát triển của bé.
- Không uống gấp đôi, gấp ba vitamin bầu để "bù" cho đủ: ACOG cảnh báo một số thành phần như vitamin A có thể gây dị tật nếu dùng quá liều. Nếu thiếu chất nào, bác sĩ sẽ cho thêm riêng chất đó.
- Kẹo dẻo vitamin thường ít sắt hơn viên thường, ACOG khuyên hỏi bác sĩ có cần thêm sắt không.
- Chọn sản phẩm uy tín, đọc kỹ thành phần, không mua theo quảng cáo mạng xã hội (ACOG).
- Thuốc nam, thuốc bắc, thảo dược: NHS cho biết không phải sản phẩm "tự nhiên" nào cũng an toàn khi mang thai. Hãy báo bác sĩ mọi thứ mẹ đang dùng.
Gợi ý của Agoliva: mang tất cả các hộp thuốc bổ, sữa bầu đang dùng tới lần khám đầu, để bác sĩ xem một lượt và nói rõ nên giữ loại nào. Một tờ ghi chú dán tủ lạnh giúp mẹ không quên, không uống trùng. Lịch khám có trong bài các mốc khám thai.
Khi nào cần đi khám?
- Mệt mỏi kéo dài, hụt hơi, tim đập nhanh, da xanh xao hơn, đau đầu: NHS cho biết đây có thể là dấu hiệu thiếu máu thiếu sắt, cần xét nghiệm máu.
- Uống viên sắt bị táo bón, buồn nôn nhiều.
- Lỡ uống quá nhiều viên, hoặc phát hiện trẻ nhỏ trong nhà nuốt phải viên sắt hay vitamin của mẹ: đưa trẻ đi cấp cứu ngay, gọi 115 nếu trẻ lơ mơ, nôn nhiều.
Mọi câu hỏi về loại thuốc, liều và thời gian uống, mẹ hãy hỏi bác sĩ sản khoa hoặc dược sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu uống sắt và canxi lúc nào?
Theo hướng dẫn của bác sĩ. NHS lưu ý sữa, trà, cà phê làm giảm hấp thu sắt, nên mẹ hỏi bác sĩ cách sắp xếp giờ uống cho phù hợp.
Bà bầu có cần uống DHA không?
ACOG khuyên lấy omega-3 chủ yếu từ 2–3 bữa cá hoặc hải sản ít thuỷ ngân mỗi tuần. Viên DHA chỉ nên dùng khi bác sĩ thấy cần.
Axit folic uống đến tháng thứ mấy?
NHS và ACOG khuyên ít nhất đến hết tuần 12. WHO khuyến nghị uống sắt kèm axit folic hằng ngày suốt thai kỳ. Mẹ hỏi bác sĩ nên dùng tiếp loại nào sau 3 tháng đầu.
Nguồn tham khảo
- WHO, eLENA – Daily iron and folic acid supplementation during pregnancy; Calcium supplementation during pregnancy
- WHO, eLENA – Iodine supplementation during pregnancy
- NHS Best Start in Life – Vitamins and supplements in pregnancy
- ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) – Healthy Eating During Pregnancy
- NHS (Anh) – Iron deficiency anaemia; Medicines in pregnancy
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
