Bé mấy tháng biết cười? Nụ cười đầu tiên và cách cười đùa cùng con

Bé mấy tháng biết cười với bố mẹ? Phân biệt nụ cười trong mơ và nụ cười xã hội, mốc theo CDC và AAP, trò cười đùa tại nhà và khi nào nên hỏi bác sĩ.
Bé mấy tháng biết cười với bố mẹ?
Những tuần đầu, con hay nhoẻn miệng khi đang ngủ, và bà nội bảo "bà mụ dạy con cười đấy". Còn nụ cười con mở mắt nhìn thẳng vào mặt bố mẹ thì thường đến muộn hơn. Vậy bé mấy tháng biết cười thật sự?
- Những tuần đầu: theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), trong tháng đầu bé hay "cười" theo những tín hiệu bên trong cơ thể như lúc đầy hơi hay lúc đói, và các bác sĩ cũng chưa biết hết nguồn gốc của những nụ cười này. Chúng khác với nụ cười xã hội xuất hiện vài tuần sau đó.
- Khoảng cuối tháng thứ hai: AAP cho biết nụ cười xã hội đầu tiên, tức nụ cười đáp lại người khác, thường xuất hiện trước khi bé tròn 2 tháng.
Bảng mốc của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) liệt kê những việc mà ít nhất 75% trẻ làm được ở mỗi độ tuổi. Về nụ cười và cảm xúc, CDC ghi:
- Khoảng 2 tháng: bé cười khi bố mẹ nói chuyện hoặc cười với con, nhìn mặt bố mẹ, có vẻ vui khi thấy bố mẹ lại gần, dịu lại khi được bế hay được nói chuyện.
- Khoảng 4 tháng: bé tự cười để gây sự chú ý, bật ra tiếng khúc khích (chưa phải cười thành tiếng hẳn) khi bố mẹ chọc cười, nhìn, cử động hoặc phát âm để giữ bố mẹ ở lại với mình.
- Khoảng 6 tháng: bé cười thành tiếng, nhận ra người quen, thích ngắm mình trong gương.
- Khoảng 9 tháng: bé có nhiều nét mặt khác nhau như vui, buồn, giận, ngạc nhiên, và cười hoặc cười thành tiếng khi chơi ú òa.
Những mốc này là "đa số trẻ làm được", không phải ngày giờ cố định. Có bé hay cười, có bé điềm tĩnh, ít biểu lộ hơn. Với bé sinh non, hãy hỏi bác sĩ cách tính mốc theo tuổi điều chỉnh của con.
Vì sao nụ cười đầu tiên lại quan trọng?
AAP gọi nụ cười thật sự đầu tiên là một bước ngoặt lớn. Trước đó, gần như cách duy nhất để bé "lên tiếng" là khóc. Từ khi biết cười, bé có thêm một cách để bày tỏ và tác động đến những gì xảy ra quanh mình. Sang tháng thứ hai, bé thức lâu hơn, để ý nhiều hơn tới những gì nhìn và nghe thấy, và dần học được rằng mỗi khi đói, mệt hay quấy, sẽ có người thân đến chăm. Bé đáp lại bằng nụ cười, bố mẹ vui mừng cười lại, và theo AAP, phản hồi ấm áp đó giúp bé cảm thấy mình có chút "quyền kiểm soát" thế giới nhỏ của mình.
Trung tâm Phát triển Trẻ em của Đại học Harvard gọi những trao đổi qua lại như vậy là "giao và đáp" (serve and return): bé phát tín hiệu bằng ánh mắt, âm thanh, cử chỉ, người lớn chú ý và đáp lại. Theo Harvard, các vòng trao đổi này xây dựng và củng cố những kết nối trong não cần cho giao tiếp và kỹ năng xã hội. Ngược lại, khi phản hồi của người lớn thiếu vắng hoặc thất thường kéo dài, sự phát triển của não có thể bị ảnh hưởng. Mỗi lần bố mẹ cười đáp lại con là một "viên gạch" cho sự gắn bó an toàn giữa con và người chăm sóc.
Cười đùa cùng con: trò chơi đơn giản tại nhà
Nụ cười không cần "dạy", nhưng bố mẹ có thể tạo nhiều dịp để con cười. AAP khuyên bố mẹ cười, ngân nga, cù nhẹ để khuyến khích kiểu "nói chuyện bằng nụ cười" qua lại, đồng thời để ý tín hiệu con muốn chơi tiếp hay muốn nghỉ. Dưới đây là vài gợi ý của Agoliva phù hợp với nhà Việt:
Mặt kề mặt lúc con tỉnh táo
Chọn lúc bé vừa ngủ dậy, đã no và thay tã sạch. Bế con đối diện, mặt cách mặt chừng một gang tay đến một cánh tay. Cười thật tươi, nhướn mày, chu môi, rồi dừng lại vài giây chờ con "đáp". Khi con cười, hãy cười lại và nói bằng giọng vui: "À, con cười với mẹ đấy à!".
Hát ru, đọc đồng dao theo nhịp
Những câu như "Cái bống là cái bống bang", "Chi chi chành chành" hay một bài hát ru quen thuộc của bà đều có nhịp lên xuống mà trẻ nhỏ rất thích nghe. Gợi ý của Agoliva: ngừng đột ngột ở cuối câu rồi "bật" ra từ cuối kèm nét mặt ngạc nhiên. Nhiều bé sẽ bắt đầu chờ khoảnh khắc đó.
Ú òa với chiếc khăn sữa
Từ khoảng 4–6 tháng, khi bé đã thích khúc khích, bố mẹ che mặt mình bằng khăn sữa mỏng rồi mở ra "ú òa!". Đến khoảng 9 tháng, CDC ghi nhận đa số bé đã cười khi chơi ú òa. Luôn che mặt người lớn, không phủ khăn lên mặt bé.
Đọc tín hiệu của con: khi nào chơi, khi nào nghỉ
Trò chuyện với trẻ sơ sinh cũng cần nhịp nghỉ. Khi bé ngáp, quay mặt, cau mày, ưỡn người hay bắt đầu mếu, đó là lúc nên giảm kích thích: bế con lên vai, nói nhỏ, đi chậm quanh phòng.
Một điều cần nhớ: theo AAP, bố mẹ không cần lo "bế nhiều thì hư". Trẻ nhỏ cần được trấn an thường xuyên để cảm thấy an toàn. Đáp lại nụ cười hay tiếng khóc của con nhanh và ấm áp giúp bé học rằng mình quan trọng và có thể tin tưởng người chăm sóc.
Lưu ý an toàn khi chơi đùa với bé nhỏ
- Tuyệt đối không lắc bé, kể cả khi đùa hay khi bé khóc mãi không nín. AAP cảnh báo lắc trẻ có thể gây tổn thương nghiêm trọng, lâu dài. Khi thấy bực bội, hãy đặt con nằm ngửa trong cũi an toàn rồi rời đi vài phút để lấy lại bình tĩnh.
- Không tung con lên cao hay xoay vòng nhanh.
- Khi chơi ú òa, chỉ dùng khăn mỏng che mặt người lớn; không để khăn, gối, chăn gần mặt bé khi bé nằm.
Khi nào nên hỏi bác sĩ?
Ở lần khám khoảng 2 tháng, bác sĩ thường hỏi bé đã cười chưa. Hãy chủ động trao đổi với bác sĩ nhi nếu bố mẹ thấy:
- Khoảng 2 tháng, bé chưa cười khi bố mẹ nói chuyện hay cười với con, ít nhìn vào mặt người chăm sóc.
- Khoảng 4 tháng, bé vẫn chưa tự cười để gây chú ý, ít phát âm đáp lại khi được nói chuyện.
- Khoảng 6 tháng, bé chưa cười thành tiếng hoặc chưa tỏ ra nhận ra người quen.
- Bé từng cười, từng "nói chuyện" nhưng sau đó mất dần những kỹ năng này.
- Bé khóc dai dẳng, không dỗ được: AAP khuyên đây là lý do nên gặp bác sĩ.
CDC khuyên bố mẹ đừng "chờ xem": nếu lo lắng, hãy nói với bác sĩ và hỏi về sàng lọc phát triển. Ngoài ra, nếu người mẹ thấy buồn bã kéo dài, khó cười đáp lại con, hãy chia sẻ với người thân và bác sĩ; đọc thêm bài trầm cảm sau sinh. Muốn biết con 2 tháng còn làm được gì khác, xem bài bé 2 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh cười khi ngủ có phải "bà mụ dạy" không?
Đó là cách nói dân gian dễ thương. Theo AAP, những nụ cười trong tháng đầu thường đi kèm tín hiệu bên trong cơ thể như đầy hơi, đói, và khác với nụ cười xã hội xuất hiện khoảng cuối tháng thứ hai. Không cần làm gì đặc biệt, cứ tận hưởng khoảnh khắc ấy.
Bé 2 tháng chưa cười với mẹ có sao không?
Mỗi bé có nhịp riêng, và mốc của CDC là điều ít nhất 75% trẻ làm được, nghĩa là vẫn có bé đến muộn hơn một chút. Hãy dành nhiều lúc mặt kề mặt, nói chuyện, chờ con đáp lại; nếu bé gần 3 tháng mà vẫn ít cười, ít nhìn mặt người thân, hãy hỏi bác sĩ.
Bé mấy tháng biết cười thành tiếng?
Theo CDC, khoảng 4 tháng bé khúc khích khi được chọc cười, và đến khoảng 6 tháng đa số bé đã cười thành tiếng.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Baby By Two Months, By Four Months, By Six Months, By Nine Months
- AAP, HealthyChildren.org – When do babies first smile?
- AAP, HealthyChildren.org – Emotional and Social Development: Birth to 3 Months
- Harvard Center on the Developing Child – Serve and Return
Bài viết liên quan
Cảm xúc – xã hộiRèn tính kiên cường cho trẻ: giúp con biết vượt khó từ 1–3 tuổi
Tính kiên cường giúp trẻ vượt khó, hồi phục sau thất vọng. Theo Harvard, nền móng là một người lớn gắn bó. Cách rèn cho con 1–3 tuổi trong đời sống hằng ngày.
Cảm xúc – xã hộiCách giúp trẻ tự tin, biết tự trọng từ 1–3 tuổi cho bố mẹ Việt
Làm sao giúp trẻ tự tin, có lòng tự trọng lành mạnh từ 1–3 tuổi? Hiểu đúng sự tự tin, lời nói và việc nhỏ mỗi ngày giúp con tin vào bản thân.
Cảm xúc – xã hộiAnh chị em tranh giành, đánh nhau: bố mẹ nên làm gì cho đúng?
Anh chị em tranh giành đồ chơi, đánh nhau là chuyện thường. Vì sao trẻ hay giành nhau, khi nào nên can, cách giúp các con hoà thuận, khi nào cần hỏi chuyên gia.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
