Thai bao nhiêu tuần quay đầu? Ngôi mông, ngôi ngược phải làm sao

Thai bao nhiêu tuần quay đầu? Phần lớn bé tự quay đầu trước tuần 36–37. Ngôi mông, ngôi ngược, ngôi ngang, xoay thai ngoài và cách sinh an toàn.
Thai bao nhiêu tuần quay đầu? Theo Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoàng gia Anh (RCOG), ngôi mông rất thường gặp ở đầu thai kỳ, và đến khoảng tuần 36–37, phần lớn em bé đã tự quay đầu xuống. Cuối thai kỳ chỉ còn khoảng 3–4 trên 100 bé nằm ngôi mông. Nếu đến tuần 36 bé vẫn chưa quay đầu, bác sĩ sẽ bàn với mẹ các lựa chọn: thử xoay thai, sinh mổ theo kế hoạch hoặc sinh ngả âm đạo có đội ngũ chuyên môn hỗ trợ.
Nghe siêu âm báo "con đang ngôi mông" ở tuần 28, 30, nhiều mẹ lo mất ngủ. Bài này giúp mẹ hiểu bé xoay thế nào, khi nào mới đáng bàn kỹ, và điều gì có hay không có bằng chứng.
Ngôi đầu, ngôi mông, ngôi ngang là gì?
Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) gọi tư thế đầu bé nằm dưới, sẵn sàng ra trước là ngôi đầu. Khi mông, chân hoặc cả hai ở dưới thì gọi là ngôi mông (dân gian hay gọi là ngôi ngược). RCOG mô tả ba kiểu ngôi mông:
- Ngôi mông thẳng: mông ở dưới, đùi áp vào ngực, bàn chân đưa lên gần tai. Đây là kiểu hay gặp nhất.
- Ngôi mông gấp: mông ở dưới, đầu gối gập, bàn chân nằm sát mông.
- Ngôi chân: một hoặc hai bàn chân nằm thấp hơn mông.
Ngoài ra, NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) nói tới ngôi ngang: bé nằm vắt ngang tử cung. Nhiều bé nằm ngang ở đầu thai kỳ nhưng phần lớn đã tự xoay đầu xuống vào tam cá nguyệt cuối.
Thai mấy tuần quay đầu? Vì sao có bé chưa quay?
Trong bụng mẹ, bé xoay qua xoay lại rất nhiều, nên ngôi thai ở tuần 20 hay 28 chưa nói lên điều gì chắc chắn. RCOG và Tommy's (tổ chức từ thiện về thai sản ở Anh) cùng nêu mốc 36–37 tuần: đến lúc này đa số bé đã nằm đầu xuống. Đó cũng là lý do NHS và RCOG chọn tuần 36 để kiểm tra ngôi thai và bàn kế hoạch sinh nếu bé vẫn ngôi mông.
Đôi khi bé không quay chỉ là do ngẫu nhiên. RCOG và ACOG liệt kê một số yếu tố làm bé khó xoay hơn:
- Mang thai lần đầu (RCOG); ACOG thì nhắc tới việc đã từng mang thai trước đó.
- Nhau thai bám thấp hoặc che cổ tử cung (nhau tiền đạo).
- Nước ối quá nhiều hoặc quá ít.
- Mang song thai, đa thai.
- Tử cung có hình dạng khác thường hoặc có u xơ.
- Sinh non (ACOG).
RCOG trấn an: bé ngôi mông thường không có nghĩa là mẹ hay bé có vấn đề. Hiếm khi ngôi mông là dấu hiệu bé có bệnh lý, và những vấn đề như vậy thường đã được phát hiện qua siêu âm hình thái khoảng tuần 20. Lịch siêu âm và khám định kỳ có ở bài các mốc khám thai.
Làm sao biết thai đã quay đầu chưa?
Theo ACOG, bác sĩ có thể sờ nắn bụng mẹ ở một số vị trí để đoán đầu, lưng, mông của bé nằm đâu, sau đó xác nhận bằng siêu âm hoặc khám trong. Mẹ có thể tự để ý: nếu cảm thấy những cú đạp mạnh ở vùng bụng dưới, sát xương mu, hoặc thấy một khối tròn cứng ngay dưới ngực, có thể bé đang ngôi mông. Đây chỉ là gợi ý của Agoliva để mẹ hỏi bác sĩ, không thay được siêu âm.
Bài tập giúp thai quay đầu có hiệu quả không?
Trên mạng có rất nhiều mẹo: chổng mông, quỳ gối áp ngực, nằm dốc đầu, chiếu đèn, mở nhạc ở bụng dưới. Các nguồn y khoa nói khá rõ:
- Tư thế: RCOG cho biết không có bằng chứng khoa học rằng nằm hay ngồi theo một tư thế nào đó giúp bé quay đầu. Tommy's cũng nói không có bằng chứng, dù có người kể là có tác dụng với họ.
- Nằm nghiêng: Tommy's nhắc tới một nghiên cứu nhỏ cho thấy nằm nghiêng về phía ngược với lưng bé vài lần mỗi ngày có thể giúp ích. Một nghiên cứu nhỏ thì chưa đủ để kết luận.
- Hơ ngải cứu (moxibustion): RCOG cho biết có một số bằng chứng việc đốt ngải cứu vào tuần 33–35 có thể giúp bé quay đầu, có lẽ vì kích thích bé cử động. RCOG nhấn mạnh việc này phải do người hành nghề y có đăng ký hướng dẫn.
Đến tuần 36 bé vẫn ngôi mông thì sao?
Xoay thai ngoài (ECV)
RCOG và NHS cho biết bác sĩ thường đề nghị xoay thai ngoài quanh tuần 36–37: dùng tay ấn lên bụng mẹ để giúp bé lộn đầu xuống. Thủ thuật làm ở bệnh viện, có siêu âm và theo dõi tim thai trước và sau, ở nơi có thể mổ cấp cứu khi cần. Theo RCOG:
- Xoay thai thành công ở khoảng 1 trên 2 mẹ, dễ thành công hơn nếu mẹ từng sinh thường.
- Sau khi xoay thành công, dưới 5 trên 100 bé quay ngược trở lại.
- Ngay sau xoay thai, có khoảng 1 trên 200 trường hợp phải mổ cấp cứu vì chảy máu từ bánh nhau hoặc tim thai thay đổi.
- Thủ thuật có thể gây khó chịu, đau; bác sĩ sẽ dừng nếu mẹ đau.
Xoay thai không làm khi mẹ cần mổ vì lý do khác (như nhau tiền đạo), mới ra máu âm đạo, tim thai bất thường, đã vỡ ối hoặc mang đa thai (RCOG). ACOG lưu ý thêm xoay thai khó hơn khi càng gần ngày sinh vì bé lớn, ít chỗ xoay.
Sinh mổ hay sinh thường?
ACOG cho biết phần lớn bé ngôi mông được sinh bằng mổ lấy thai theo kế hoạch. RCOG nêu số liệu so sánh: nguy cơ bé ngôi mông tử vong là 1 trên 2.000 ca với mổ theo kế hoạch, và 4 trên 2.000 ca với sinh ngả âm đạo theo kế hoạch. Sinh mổ thì có rủi ro riêng cho mẹ và cho các lần mang thai sau. Sinh ngả âm đạo với ngôi mông chỉ nên thực hiện ở bệnh viện có đội ngũ có kinh nghiệm, và RCOG cho biết khoảng 4 trên 10 mẹ dự định sinh thường cuối cùng vẫn cần mổ. Đọc thêm bài sinh thường và sinh mổ.
Với ngôi ngang gần ngày sinh, NHS cho biết mẹ thường được khuyên sinh mổ, và có thể được nhập viện sớm vì nguy cơ sa dây rốn.
Khi nào cần đi viện ngay, gọi 115?
Nếu đã biết bé ngôi mông hoặc ngôi ngang, mẹ cần đến bệnh viện ngay khi:
- Vỡ ối hoặc có nước chảy ra từ âm đạo. NHS lưu ý với ngôi ngang có nguy cơ dây rốn tụt ra trước khi bé chào đời; đây là tình huống cấp cứu.
- Chuyển dạ, có cơn gò đều, kể cả khi đã có lịch mổ. RCOG cho biết lúc đó bác sĩ sẽ khám để quyết định mổ hay sinh thường là an toàn hơn.
- Sau xoay thai mà ra máu, đau bụng, có cơn gò hoặc bé cử động khác thường (RCOG).
- Bé máy ít hơn thường ngày (xem bài đếm cử động thai).
Gọi 115 nếu ra máu nhiều, đau bụng dữ dội, thấy dây rốn hoặc một phần cơ thể bé ở âm đạo, hoặc mẹ cảm thấy bé sắp ra mà chưa kịp đến viện. Những dấu hiệu chuyển dạ khác, xem bài dấu hiệu sắp sinh.
Câu hỏi thường gặp
Thai 32 tuần chưa quay đầu có sao không?
Thường chưa đáng lo. RCOG cho biết đến tuần 36–37, phần lớn bé mới quay đầu hẳn. Bác sĩ sẽ kiểm tra lại ngôi thai quanh tuần 36.
Thai đã quay đầu rồi có quay ngược lại không?
Có thể, nhất là khi còn nhiều chỗ trong tử cung. ACOG cho biết kể cả sau xoay thai thành công, một số bé vẫn quay lại ngôi mông; RCOG ghi tỷ lệ này dưới 5 trên 100.
Thai ngôi mông có sinh thường được không?
Có thể trong một số trường hợp, ở bệnh viện có đội ngũ quen đỡ sinh ngôi mông. RCOG khuyên tránh sinh thường nếu là ngôi chân, bé quá to hoặc quá nhỏ, đầu bé ngửa nhiều, nhau bám thấp hoặc mẹ bị tiền sản giật. Hãy bàn kỹ với bác sĩ sản khoa.
Nguồn tham khảo
- RCOG (Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoàng gia Anh) – Breech baby at the end of pregnancy
- ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) – If Your Baby Is Breech
- NHS – What happens if your baby is breech?
- Tommy's (tổ chức từ thiện thai sản Anh) – What happens if my baby is breech?
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
