Mẹ cho con bú nên ăn gì, kiêng gì? Dinh dưỡng khi cho con bú

Mẹ cho con bú nên ăn gì, kiêng gì: cần thêm bao nhiêu năng lượng, ăn cá thế nào, cà phê, rượu bia, ăn chay, giảm cân sau sinh, theo CDC và NHS.
Mẹ cho con bú nên ăn gì? Không cần "ăn kiêng", chỉ cần ăn đủ và đa dạng
Vừa sinh xong, mẹ thường nhận được rất nhiều lời dặn: ăn món này cho nhiều sữa, kiêng món kia kẻo con đau bụng, phải ăn thật nhiều cho "sữa đặc". Tin vui là sữa mẹ không đòi hỏi một thực đơn cầu kỳ. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết nhìn chung mẹ cho con bú không cần hạn chế hay kiêng một loại thực phẩm cụ thể nào. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng nói mẹ không cần chế độ ăn đặc biệt, chỉ cần ăn uống lành mạnh với nhiều loại thực phẩm mỗi ngày, giống như mọi người.
Ăn uống đủ chất giúp chính mẹ hồi phục, có sức thức đêm, chăm con và đỡ mệt mỏi. Bài này tóm lại những điều nguồn y khoa khuyên, áp vào mâm cơm Việt.
Cần thêm bao nhiêu năng lượng?
CDC cho biết mẹ cho con bú có thể trạng tốt được khuyến nghị thêm khoảng 330 đến 400 kcal mỗi ngày. Nhu cầu thật còn tuỳ tuổi, cân nặng, mức vận động và mẹ có bú mẹ hoàn toàn hay không. Để dễ hình dung, đó là khoảng một bữa phụ nhỏ, chứ không phải "ăn cho hai người" (gợi ý của Agoliva: một bát cháo thịt nhỏ, hoặc một hộp sữa chua cùng quả chuối và vài hạt lạc).
Chia nhỏ bữa và để sẵn đồ ăn nhẹ, lành mạnh trong tầm tay rất hữu ích, vì nhiều mẹ quên ăn khi mải chăm con. NHS gợi ý: trái cây tươi với một nắm hạt không muối, sữa chua ít đường, ngũ cốc nguyên hạt với sữa.
Một mâm cơm cân bằng cho mẹ
NHS mô tả một chế độ ăn lành mạnh khi cho con bú gồm:
- Ít nhất 5 phần rau và trái cây mỗi ngày, nhiều màu khác nhau. Rau ngót, rau muống, bí đỏ, cải, đu đủ chín, chuối, cam đều là lựa chọn quen thuộc.
- Tinh bột: cơm, bún, bánh mì, khoai; nên chọn loại nhiều chất xơ hoặc nguyên hạt khi có thể, như gạo lứt, khoai lang để nguyên vỏ.
- Nhiều chất xơ từ rau, đậu đỗ, ngũ cốc nguyên hạt. NHS lưu ý sau sinh nhiều mẹ bị táo bón, chất xơ giúp ích.
- Đạm: đậu, cá, trứng, thịt nạc, đậu phụ.
- Sữa và chế phẩm từ sữa (hoặc đồ uống thay thế có bổ sung canxi): sữa, sữa chua, phô mai.
- Uống nhiều nước: NHS gợi ý để sẵn một cốc nước bên cạnh mỗi lần ngồi cho bú.
CDC cho biết nhu cầu một số vi chất tăng lên khi cho con bú, ví dụ i-ốt (khuyến nghị khoảng 290 microgam mỗi ngày) và choline (khoảng 550 mg mỗi ngày). Trứng, cá, thịt, sữa là những nguồn thực phẩm quen thuộc của các chất này; nêm nấu bằng muối i-ốt cũng là một cách bổ sung i-ốt (gợi ý của Agoliva). Có cần uống thêm viên vitamin hay khoáng chất nào không thì hãy hỏi bác sĩ, vì nhu cầu mỗi người khác nhau. NHS nhắc lần khám sau sinh khoảng 6–8 tuần là lúc tốt để hỏi về vitamin D và chế độ ăn.
Cá, cà phê, rượu bia: những điều cần biết
Ăn cá
NHS cho biết ăn cá tốt cho cả mẹ và bé: nên ăn ít nhất 2 phần cá mỗi tuần (một phần khoảng 140g), trong đó 1 phần là cá béo như cá hồi, cá mòi; nhưng không quá 2 phần cá béo mỗi tuần. Cá mập, cá kiếm, cá cờ (marlin) không nên ăn quá 1 phần mỗi tuần. CDC giải thích phần lớn cá có thuỷ ngân và thuỷ ngân có thể qua sữa mẹ sang bé, nên hãy chọn các loại cá ít thuỷ ngân nhưng giàu DHA.
Cà phê, trà
NHS cho biết caffeine có thể qua sữa mẹ, nếu dùng nhiều có thể làm bé quấy, khó ngủ. NHS khuyên mẹ cho con bú dùng không quá 200 mg caffeine mỗi ngày; để so sánh, một cốc cà phê khoảng 90 mg, một cốc trà khoảng 55 mg, trà xanh khoảng 38 mg. Ly cà phê phin đậm của người Việt có thể nhiều hơn mức trung bình này, vì lượng caffeine thay đổi theo loại và cách pha. Nên giảm caffeine nhất là khi bé dưới 6 tháng.
Rượu bia
Theo NHS, rượu bia có thể đi vào sữa mẹ và sang bé. Cách an toàn nhất là không uống khi cho con bú. Nếu thỉnh thoảng uống một ly, NHS cho biết khó gây hại cho bé, đặc biệt nếu mẹ chờ ít nhất 2 giờ sau khi uống mới cho bú; không cần vắt bỏ sữa để "lọc" rượu vì lượng rượu trong sữa giảm theo lượng rượu trong máu. Uống nhiều thường xuyên có thể làm giảm sữa và ảnh hưởng giấc ngủ, sự phát triển của bé. NHS nhấn mạnh: không bao giờ ngủ chung giường hoặc ghế sofa với bé sau khi đã uống rượu bia.
Ăn chay, ăn kiêng và giảm cân sau sinh
CDC cảnh báo bé bú mẹ của những mẹ hoàn toàn không ăn sản phẩm từ động vật có thể nhận rất ít vitamin B12, và thiếu B12 có thể gây tổn thương thần kinh ở trẻ. Nếu mẹ ăn chay trường, hãy báo bác sĩ để được tư vấn bổ sung phù hợp. NHS cũng nói người ăn kiêng hạn chế có thể được khuyên dùng thực phẩm bổ sung B12.
Về giảm cân, NHS cho biết với mẹ cho con bú đang thừa cân, cách tốt nhất là ăn uống cân bằng và vận động vừa phải đều đặn, như đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày; cách này không ảnh hưởng đến chất lượng hay lượng sữa. Nếu tham gia chương trình giảm cân, hãy nói rõ mình vừa sinh và đang cho bú. Tránh nhịn ăn, bỏ bữa hay cắt hẳn một nhóm thực phẩm (gợi ý của Agoliva).
Khi nào cần hỏi bác sĩ
- Mẹ ăn chay trường, ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc có bệnh lý như tiểu đường, thiếu máu, bệnh tuyến giáp.
- Mẹ mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, ăn không được hoặc sụt cân nhanh.
- Bé có dấu hiệu nghi dị ứng như phát ban, nôn nhiều, phân có máu: đưa bé đi khám, đừng tự cắt bỏ nhiều món trong bữa ăn của mẹ.
- Mẹ đang dùng bất kỳ thuốc nào, kể cả thuốc bắc, thuốc lợi sữa hay thực phẩm chức năng: chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nếu mẹ ngất, đau ngực hoặc khó thở, hoặc bé khó thở, tím tái, gọi cấp cứu 115 ngay.
Câu hỏi thường gặp
Mẹ ăn đồ cay, đồ lạnh thì con có bị đau bụng không?
CDC cho biết nhìn chung mẹ không cần kiêng món cụ thể nào. Nếu mẹ thấy bé có vẻ khó chịu sau một món nhất định, có thể tạm bớt món đó và theo dõi, nhưng hãy hỏi bác sĩ trước khi kiêng nhiều thứ, để mẹ không bị thiếu chất.
Mẹ cho con bú có được uống cà phê sữa đá không?
Có thể, ở mức vừa phải. NHS khuyên không quá 200 mg caffeine mỗi ngày và giảm bớt khi bé dưới 6 tháng. Nếu bé quấy, khó ngủ, thử giảm cà phê xem có khác không.
Ăn nhiều có làm nhiều sữa hơn không?
Các nguồn chúng tôi tham khảo không nói ăn thật nhiều sẽ làm tăng sữa; điều mẹ cần là ăn đủ, đa dạng và uống đủ nước. Cách giúp bé bú hiệu quả có ở bài cho con bú mẹ; những điều kiêng cữ khác có ở bài ở cữ kiêng gì, còn sinh hoạt của bé có ở bài bé 2 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- CDC – Maternal Diet and Breastfeeding
- NHS – Breastfeeding and diet
- NHS – Breastfeeding and drinking alcohol
- NHS – Keeping fit and healthy with a baby
- NHS – Your 6-week postnatal check
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
