Bà bầu nên uống sữa gì? Sữa bầu có cần không, sữa đậu nành ra sao

Bà bầu nên uống sữa gì: sữa tươi tiệt trùng, sữa chua, sữa đậu nành có canxi. Sữa bầu có cần không, uống thế nào để không thừa đường, thừa vitamin.
Bà bầu nên uống sữa đã tiệt trùng hoặc thanh trùng: sữa tươi, sữa chua, phô mai cứng, hoặc sữa đậu nành không đường có bổ sung canxi nếu không hợp sữa bò. Sữa bầu không bắt buộc: các tổ chức y tế lớn không khuyên mẹ bầu khoẻ mạnh, ăn uống đủ chất phải uống sữa công thức dành cho bà bầu. Điều cần tránh là sữa tươi chưa tiệt trùng.
Bà bầu nên uống sữa gì?
Sữa và chế phẩm từ sữa là nguồn canxi tốt nhất, theo Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG). Canxi giúp xây xương, răng cho thai nhi. ACOG ghi nhu cầu canxi của mẹ bầu từ 19 tuổi là 1.000 mg mỗi ngày (mẹ từ 18 tuổi trở xuống là 1.300 mg). Sữa còn có đạm, i-ốt, choline và vitamin D (với sữa có tăng cường).
Những loại phù hợp:
- Sữa tươi tiệt trùng, thanh trùng: hộp giấy, chai bán trong tủ mát siêu thị. NHS (Anh) gợi ý chọn loại ít béo hoặc tách béo một phần; ACOG cũng gợi ý sữa ít béo để giảm chất béo bão hoà.
- Sữa chua: làm từ sữa đã tiệt trùng, ít đường. Sữa chua tự làm ở nhà vẫn được nếu dùng sữa hộp tiệt trùng.
- Phô mai cứng: loại làm từ sữa thanh trùng. Riêng phô mai mềm, CDC và NHS có lưu ý riêng; mẹ xem bài bà bầu ăn nem chua, đồ sống được không.
- Sữa thực vật: ACOG xếp sữa đậu nành, sữa yến mạch, sữa dừa, sữa hạnh nhân vào nhóm thay thế sữa. NHS khuyên nếu dùng thì chọn loại không đường, có bổ sung canxi.
Sữa bầu có cần không?
Đây là câu hỏi nhiều mẹ băn khoăn khi thấy quảng cáo khắp nơi. Câu trả lời ngắn: không bắt buộc.
- ACOG cho biết bữa ăn lành mạnh cộng với một viên vitamin trước sinh mỗi ngày thường cung cấp đủ vitamin và khoáng chất mẹ cần. ACOG không nhắc tới sữa công thức cho bà bầu.
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chỉ khuyến nghị bổ sung năng lượng và đạm cân đối cho mẹ bầu ở những cộng đồng thiếu dinh dưỡng. WHO cũng ghi nhận bổ sung nhiều đạm trong thai kỳ có vẻ không có lợi và có thể có hại cho thai.
Sữa bầu có thể tiện cho mẹ đang nghén, ăn ít, hoặc được bác sĩ khuyên bổ sung. Nhưng mẹ nên lưu ý:
- Trùng vitamin: nhiều loại sữa bầu đã có sắt, axit folic, vitamin A, D. Nếu mẹ đang uống viên vitamin tổng hợp, cộng lại có thể vượt nhu cầu. ACOG cảnh báo một số vi chất như vitamin A có thể gây dị tật bẩm sinh nếu dùng gấp đôi, gấp ba. Hãy mang hộp sữa và vỉ thuốc tới cho bác sĩ xem.
- Đường: nhiều loại sữa pha sẵn, sữa bầu có đường. WHO khuyên hạn chế đường tự do dưới 10% năng lượng mỗi ngày. Mẹ có tiểu đường thai kỳ càng cần đọc nhãn kỹ.
- Năng lượng: sữa bầu cũng là "thêm một bữa". Uống nhiều cộng với ăn đủ có thể khiến mẹ tăng cân nhanh.
Sữa đậu nành: bà bầu uống được không?
Được. ACOG và NHS đều xếp sữa đậu nành vào nhóm có thể dùng thay sữa bò. Đậu nành cũng là nguồn choline, chất ACOG cho là quan trọng với sự phát triển não, tuỷ sống của thai. Một vài lưu ý:
- Sữa đậu nành tự nhiên có ít canxi hơn sữa bò. NHS khuyên chọn loại có bổ sung canxi, không đường.
- Sữa đậu nành bán rong thường rất ngọt; mẹ có thể xin ít đường hoặc tự nấu.
- Gợi ý của Agoliva: sữa đậu nành tự nấu cần đun sôi kỹ, để nguội, cất tủ lạnh và dùng trong ngày.
Hiện chưa có nguồn y khoa uy tín nào trong số WHO, ACOG, NHS khuyên mẹ bầu kiêng sữa đậu nành vì lo "nội tiết thực vật". Nếu mẹ có bệnh tuyến giáp hay bệnh nội tiết khác, hãy hỏi bác sĩ.
Không uống được sữa thì bổ sung canxi thế nào?
Có mẹ uống sữa bị đầy bụng, tiêu chảy, có mẹ đơn giản là sợ mùi sữa khi nghén. ACOG gợi ý các nguồn canxi khác:
- Sữa chua, phô mai (thường dễ tiêu hơn sữa nước).
- Cá nhỏ, cá mòi, cá cơm ăn cả xương.
- Rau lá xanh đậm, bông cải xanh.
- Hạnh nhân, vừng (mè).
- Thực phẩm bổ sung canxi như ngũ cốc, sữa thực vật có canxi.
Trong bữa cơm Việt, đậu phụ, tôm tép nhỏ, canh cua cũng là món quen thuộc góp canxi. Có cần uống thêm viên canxi hay không, mẹ để bác sĩ quyết định; xem thêm bài bà bầu cần bổ sung gì.
Loại sữa nào bà bầu không nên uống?
- Sữa chưa tiệt trùng: NHS khuyên tránh sữa, kem, sữa chua, bơ, kem lạnh chưa tiệt trùng, kể cả sữa bò, sữa dê, sữa cừu. CDC cũng khuyên chọn sữa, sữa chua, kem đã tiệt trùng để phòng Listeria. Với Việt Nam, đó là sữa bò, sữa dê vắt tại trại, bán trong can, chai không nhãn.
- Sữa, trà sữa nhiều đường: không độc hại, nhưng nhiều đường và có thể có caffeine từ trà. Chuyện trà sữa, mẹ xem bài bà bầu uống cà phê, trà được không.
- Sữa đã mở để lâu ngoài nhiệt độ thường: gợi ý của Agoliva là cất tủ lạnh ngay và dùng theo hướng dẫn trên hộp.
Uống sữa nhiều con có trắng, có to không?
Ông bà hay bảo "uống sữa cho con trắng", "uống sữa nhiều con to dễ sinh khó". Chưa có bằng chứng khoa học cho thấy sữa mẹ uống làm thay đổi màu da của bé. Còn cân nặng của thai phụ thuộc nhiều yếu tố; tổng năng lượng mẹ ăn vào mới đáng chú ý, chứ không riêng sữa. NHS nhắc mẹ bầu không cần "ăn cho hai người"; chỉ ba tháng cuối mới cần thêm khoảng 200 kcal mỗi ngày.
Mức tăng cân phù hợp, mẹ xem bài bà bầu tăng bao nhiêu kg là chuẩn.
Khi nào cần hỏi bác sĩ?
- Mẹ không dùng được sữa và chế phẩm sữa, ăn chay, hoặc ăn rất ít.
- Mẹ đang uống nhiều loại thuốc bổ cùng sữa bầu và không rõ có trùng vi chất không.
- Đường huyết cao, tiểu đường thai kỳ, tăng cân nhanh.
- Đau bụng, tiêu chảy, nổi mẩn mỗi lần uống sữa.
Nếu mẹ sốt, đau mỏi như cúm sau khi uống sữa không rõ nguồn gốc, hãy đi khám. Gọi 115 hoặc đến cấp cứu sản khoa nếu ra máu, đau bụng dữ dội, khó thở, hoặc nôn, tiêu chảy đến mức không giữ được nước.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu uống sữa tươi được không?
Được, nếu là sữa tươi đã tiệt trùng hoặc thanh trùng. Tránh sữa vắt trực tiếp chưa qua xử lý nhiệt.
Bà bầu 3 tháng đầu có cần uống sữa bầu không?
Không bắt buộc. Nếu nghén nặng, ăn rất ít, mẹ hỏi bác sĩ xem có nên dùng thêm sản phẩm bổ sung nào không, và kiểm tra để không trùng với viên vitamin đang uống.
Bà bầu uống sữa đậu nành có tốt không?
Sữa đậu nành là lựa chọn thay sữa bò được ACOG và NHS ghi nhận. Chọn loại không đường, có bổ sung canxi.
Bà bầu uống sữa gì để con tăng cân?
Không có loại sữa nào được chứng minh làm riêng thai nhi tăng cân. Bác sĩ theo dõi cân nặng thai qua siêu âm; nếu thai nhỏ, bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân và hướng dẫn mẹ ăn uống phù hợp.
Nguồn tham khảo
- ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) – Healthy Eating During Pregnancy
- NHS (Anh) – Healthy eating in pregnancy; Foods to avoid in pregnancy
- WHO, eLENA – Balanced energy and protein supplementation during pregnancy
- WHO – Healthy diet, fact sheet
- CDC (Hoa Kỳ) – Preventing Listeria Infection
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
