Cách cho con bú đúng: bé ngậm bắt vú chuẩn, tư thế bú, đỡ đau ti

Cách cho con bú đúng từ những cữ đầu: 4 bước giúp bé ngậm bắt vú sâu, 4 tư thế bú cho mẹ sinh thường và sinh mổ, dấu hiệu ngậm sai và cách đỡ đau, nứt đầu ti.
Cách cho con bú đúng gói gọn trong hai việc: mẹ ngồi hoặc nằm thoải mái, ôm bé sát người với đầu và thân bé thẳng hàng, rồi để bé há miệng thật to và ngậm sâu cả phần lớn quầng vú, không chỉ đầu ti. Khi bé ngậm đúng, mẹ không thấy đau sau vài nhịp mút đầu, má bé tròn và mẹ nghe tiếng nuốt. Đau đầu ti ở mọi cữ bú thường là dấu hiệu bé ngậm chưa đúng, mẹ nên nhờ hỗ trợ sớm.
Bài Cho con bú mẹ đã nói về bú sớm và bú mẹ hoàn toàn. Bài này đi sâu vào ngậm bắt vú, tư thế bú và đau ti.
Vì sao bé ngậm bắt vú đúng lại quan trọng?
NHS gọi cho con bú là một kỹ năng mẹ và bé cùng học, không phải tự nhiên mà biết ngay. Khi bé ngậm sâu, đầu ti nằm ở phía trong miệng, chạm vào phần vòm họng mềm. Khi bé ngậm nông, đầu ti ở gần phía trước miệng và bị ép vào vòm cứng, gây đau (NHS).
Ngậm đúng giúp bé lấy sữa hiệu quả, giúp mẹ tránh đau, nứt đầu ti (NHS Best Start in Life). NHS cũng cho biết tư thế và khớp ngậm chưa tốt là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất gây đau ngực, đau đầu ti khi cho con bú, và là lý do hay gặp khiến tắc tia sữa hoặc viêm vú tái lại.
Bé ngậm bắt vú đúng: 4 bước theo NHS
Trước khi bắt đầu, NHS khuyên mẹ kiểm tra ba điều: mẹ đã thoải mái chưa (vai, tay thả lỏng, có gối kê nếu cần); đầu và thân bé có thẳng hàng không; bé có được ôm sát, mặt hướng vào ngực mẹ không. Sau đó:
- Ôm sát cả người bé, mũi bé ngang với đầu ti.
- Để đầu bé hơi ngửa ra sau, môi trên chạm nhẹ vào đầu ti. Việc này kích thích bé há miệng to.
- Khi bé há thật rộng, đưa bé vào ngực sao cho cằm chạm ngực trước, đầu vẫn hơi ngửa để lưỡi bé đỡ được nhiều mô vú nhất.
- Cằm bé áp sát ngực, mũi thông thoáng, miệng mở rộng. Mẹ thấy phần quầng vú sẫm màu lộ ra phía trên môi trên nhiều hơn phía dưới môi dưới. Má bé tròn đầy khi bú.
Hai lỗi hay gặp, NHS lưu ý: cúi người, đẩy ngực vào miệng bé thay vì đưa bé đến ngực; và giữ chặt sau gáy bé, khiến bé không ngửa đầu được. Hãy đỡ cổ, vai và lưng bé thay vì ấn đầu.
Dấu hiệu bé ngậm đúng và ngậm sai
Ngậm đúng (NHS):
- Miệng bé mở rộng, ngậm được một miếng lớn mô vú. Cằm chạm ngực, môi dưới cong ra ngoài (không phải lúc nào cũng thấy), mũi không bị đè bẹp.
- Mẹ không thấy đau ở ngực hay đầu ti, dù vài nhịp mút đầu có thể khá mạnh.
- Bé bắt đầu bằng vài nhịp mút nhanh, rồi chuyển sang mút chậm, sâu, có tiếng nuốt và có lúc ngừng nghỉ.
- Sau cữ bú, ngực mẹ mềm hơn, đầu ti trông gần như cũ. Bé tự nhả vú, có vẻ thoả mãn.
Dấu hiệu chưa ngậm tốt (NHS):
- Đầu ti bị bẹp, méo hoặc trắng bệch sau cữ bú.
- Má bé hóp vào khi mút thay vì tròn đầy.
- Mẹ đau ti ở mọi cữ, đầu ti nứt hoặc chảy máu.
- Bé quấy khóc sau khi bú, hoặc ngủ thiếp đi trước khi đến giai đoạn nuốt sâu.
Tư thế cho con bú: 4 cách phổ biến
NHS Best Start in Life giới thiệu 4 tư thế. Mẹ thử để tìm cách hợp với mình. Với tư thế nào, mẹ cũng kiểm tra tai, vai và hông bé nằm trên một đường thẳng, không vặn xoắn.
1. Bế ngang (bế nôi)
Tư thế quen thuộc nhất. Mẹ ngồi ghế có tay vịn hoặc tựa giường có gối, đặt bé nằm ngang trên đùi, mặt hướng vào mẹ, đầu bé tựa trên cẳng tay, mũi hướng về đầu ti. Tay dưới của bé luồn dưới tay mẹ. Nếu ngồi ghế, mẹ kê chân lên ghế đẩu nhỏ để không phải cúi người, đỡ mỏi lưng. Tư thế này có thể khó chịu với mẹ sinh mổ vì bé nằm gần vết mổ.
2. Nằm nghiêng
Phù hợp sau sinh mổ, sau ca sinh khó, hoặc cữ bú đêm. Mẹ và bé nằm nghiêng đối mặt, bụng kề bụng. Kê gối sau lưng mẹ, có thể đặt một khăn cuộn sau lưng bé để đỡ, nhưng NHS dặn bỏ khăn ra sau khi bú xong, và để gối của mẹ không quá sát đầu, mặt bé. Sau cữ bú, đặt bé về chỗ ngủ an toàn, xem bài ngủ an toàn.
3. Ngả lưng (bú kiểu sinh học)
Mẹ ngả người ra sau trên sofa hoặc giường, nửa nằm nửa ngồi (không nằm phẳng), kê gối đỡ lưng, vai, cổ. Đặt bé nằm sấp trên người mẹ, bụng bé áp bụng mẹ, hoặc lệch sang một bên nếu thấy vướng. Mẹ ngồi đủ thẳng để nhìn được mắt bé. Mẹ sinh mổ có thể đặt bé chéo người, tránh vết mổ.
4. Ôm bóng (kẹp nách)
Mẹ ngồi ghế, kê gối dọc bên hông, đặt bé nằm dọc theo hông bên định cho bú, kẹp dưới cánh tay, hông bé sát hông mẹ, mũi ngang đầu ti. Lòng bàn tay mẹ đỡ cổ bé. Tư thế này không đè lên bụng nên hợp với mẹ sinh mổ, và tiện khi cho cặp song sinh bú cùng lúc.
NHS lưu ý: không cho bé bú khi bé đang ở trong địu. Hãy bế bé ra khỏi địu trước. ABM cũng cho biết không có bằng chứng ủng hộ những tư thế "lạ" như cho bé nằm dưới sàn rồi mẹ cúi người phía trên để thông tắc sữa.
Đau đầu ti khi cho con bú: làm gì?
NHS cho biết đau ti trong vài ngày đầu khá thường gặp. Nhưng nếu một hoặc cả hai bên đau ở mọi cữ, hoặc đầu ti bắt đầu nứt, chảy máu, mẹ cần nhờ nữ hộ sinh hoặc chuyên viên tư vấn sữa mẹ xem cữ bú càng sớm càng tốt. Đừng ngừng cho bú. Trong lúc chờ, mẹ có thể vắt tay.
Mẹo tự chăm sóc theo NHS (sẽ không hiệu quả nếu khớp ngậm vẫn sai):
- Thay miếng lót thấm sữa sau mỗi cữ, nên chọn loại không có lớp nhựa.
- Mặc áo ngực vừa vặn, không gọng.
- Khi đầu ti nứt, thoa một chút sữa mẹ vắt lên đầu ti sau cữ bú.
- Hạn chế dùng trợ ti (núm silicon đeo ngoài đầu ti) vì có thể ảnh hưởng cách bé ngậm. ABM cũng không khuyến khích dùng trợ ti khi có tắc sữa, viêm vú.
Nếu bé đã ngậm đúng mà vẫn đau, có thể có vấn đề khác như nhiễm trùng (NHS), cần được khám.
Khi nào cần đi khám?
- Đầu ti nứt hoặc chảy máu: NHS lưu ý tình trạng này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ở đầu ti.
- Đau ti kéo dài dù đã chỉnh tư thế, khớp ngậm.
- Ngực có vùng sưng, nóng, đỏ, đau, kèm sốt hoặc mệt như cảm cúm: xem bài tắc tia sữa.
- Bé ít tã ướt, không lên cân, quấy khóc sau mọi cữ bú. Xem thêm bài Ít sữa, nhiều sữa.
Gọi 115 hoặc đưa bé đi cấp cứu ngay nếu bé li bì, khó đánh thức, bỏ bú, không có tã ướt hoặc thở khó (NHS).
Câu hỏi thường gặp
Cho con bú bị đau đầu ti bao lâu thì hết?
NHS cho biết đau trong vài ngày đầu là thường gặp. Nếu đau ở mọi cữ, nứt hay chảy máu, đó là lúc cần chỉnh lại khớp ngậm với sự hỗ trợ của nhân viên y tế, thay vì chờ tự hết.
Bé bú mỗi bên bao lâu là đủ?
NHS khuyên để bé quyết định cữ bú dài bao lâu và bú bao nhiêu lần, khuyến khích bé bú trọn từng bên để nhận phần sữa cuối giàu chất béo, rồi mời bé bú sang bên kia.
Mẹ sinh mổ nên cho con bú tư thế nào?
NHS Best Start in Life gợi ý tư thế ôm bóng, nằm nghiêng, hoặc ngả lưng với bé nằm chéo tránh vết mổ. Tư thế bế ngang có thể khó chịu vì bé nằm gần vết mổ.
Nguồn tham khảo
- NHS – Breastfeeding: positioning and attachment
- NHS Best Start in Life – Latching on và Breastfeeding positions
- NHS – Sore or cracked nipples when breastfeeding
- NHS – Breastfeeding: is my baby getting enough milk? và Jaundice in newborns
- Academy of Breastfeeding Medicine – Clinical Protocol #36: The Mastitis Spectrum, Revised 2022
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
