Ghế ô tô cho bé và mũ bảo hiểm trẻ em: an toàn khi đi xe

Ghế ô tô cho bé lắp quay mặt về sau, không bế con ở ghế trước, không để con một mình trong xe và đội mũ bảo hiểm vừa đầu khi đi xe máy: bố mẹ cần biết.
Ghế ô tô cho bé: vì sao vòng tay bố mẹ là chưa đủ
Nhiều gia đình Việt quen bế con ngồi ở ghế trước hoặc ôm con trong lòng khi đi ô tô, vì nghĩ rằng con nằm trong tay mẹ là an toàn nhất. Thật ra, khi xe phanh gấp hay va chạm, lực dồn lên cơ thể rất lớn, người lớn không thể giữ được con. Một chiếc ghế ô tô cho bé đúng cỡ, lắp đúng cách mới là thứ giữ con lại.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tai nạn giao thông là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ em và người trẻ từ 5 đến 29 tuổi. WHO cũng cho biết việc dùng thiết bị an toàn cho trẻ trên xe có thể giảm khoảng 71% số ca tử vong ở trẻ nhũ nhi.
Đi ô tô: những nguyên tắc chính theo AAP
- Quay mặt về sau càng lâu càng tốt. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên cho bé ngồi ghế quay mặt về phía sau ngay từ chuyến xe đầu tiên từ bệnh viện về nhà, và giữ như vậy cho đến khi con đạt mức cân nặng hoặc chiều cao tối đa mà ghế cho phép. Nhiều loại ghế cho phép quay mặt về sau đến 2 tuổi hoặc lâu hơn.
- Ngồi ở hàng ghế sau. AAP khuyên trẻ dưới 13 tuổi nên ngồi ở hàng ghế sau, vị trí an toàn nhất trong xe.
- Không đặt ghế quay mặt về sau ở ghế trước có túi khí. Túi khí bung ra, kể cả trong va chạm tốc độ thấp, có thể đập vào ghế và gây chấn thương não nghiêm trọng cho bé.
- Lớn hơn thì chuyển dần: từ ghế quay mặt về sau sang ghế quay mặt về trước có dây đai riêng, rồi đến ghế nâng (booster) cho đến khi dây an toàn của người lớn vừa với con. AAP khuyên đừng vội chuyển: tốt nhất cho con ngồi ghế có dây đai riêng lâu nhất có thể, ít nhất đến 4 tuổi, rồi mới sang ghế nâng. Phần lớn trẻ chỉ vừa dây đai người lớn khi khoảng 10–12 tuổi.
- Dây đai ôm sát người con. AAP gợi ý cách kiểm tra: sau khi cài, thử véo dây đai ở vai con; nếu véo được phần dây thừa thì dây còn lỏng.
- Không mặc áo khoác dày dưới dây đai. Theo AAP, áo phao, áo bông dày có thể bị ép xẹp khi va chạm, làm dây đai trở nên lỏng. Những ngày rét ở miền Bắc, hãy mặc cho con nhiều lớp mỏng, cài dây xong rồi đắp áo khoác hoặc chăn lên trên.
- Cẩn thận với ghế cũ. AAP khuyên tránh dùng ghế cũ không rõ lịch sử, ghế thiếu bộ phận, thiếu nhãn hay hướng dẫn, và không dùng ghế đã qua va chạm vừa hoặc nặng. Nên nhờ người có chuyên môn kiểm tra cách lắp, và giữ thông tin đăng ký sản phẩm để nhận thông báo nếu hãng thu hồi ghế.
Luật Việt Nam nói gì?
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (đã được sửa đổi bởi Luật số 118/2025/QH15, phần này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) quy định: khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 mét trên ô tô, người lái không được cho trẻ ngồi cùng hàng ghế với mình (trừ xe chỉ có một hàng ghế), và phải sử dụng, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ. Xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách (như taxi) được miễn phần thiết bị an toàn, nhưng vẫn không được để trẻ ngồi cùng hàng ghế với tài xế. Quy định xử phạt cụ thể có thể thay đổi, bố mẹ nên theo dõi thông báo chính thức.
Đi máy bay cùng con
Khi cả nhà bay về quê hay đi du lịch, AAP lưu ý:
- Con an toàn nhất khi có ghế riêng và ngồi trong ghế an toàn được chứng nhận dùng trên máy bay (trên ghế có nhãn ghi được phép dùng cho cả ô tô và máy bay). Bế con trong lòng thì khó giữ chắc con khi máy bay rung lắc mạnh. Hãy hỏi trước hãng bay về quy định mang ghế, xe đẩy.
- Lúc cất cánh và hạ cánh, cho con bú mẹ, bú bình hoặc ngậm ti giả có thể giúp con đỡ khó chịu do thay đổi áp suất.
- Với trẻ sơ sinh, AAP cho biết bay thường an toàn khi bé được ít nhất 7 ngày tuổi, nhưng nếu có thể thì nên chờ đến 2–3 tháng để giảm nguy cơ lây nhiễm. Nếu con bị viêm tai hoặc phẫu thuật tai trong vòng 2 tuần trước chuyến bay, hãy hỏi bác sĩ trước.
- Mang theo một hai bộ quần áo thay, túi đựng đồ bẩn, sữa, đồ chơi và sách nhỏ cho con.
Không bao giờ để con một mình trong xe
Dù chỉ chạy vào cửa hàng "một phút", đừng để con lại trong xe. AAP liệt kê các nguy cơ: say nắng do xe nóng lên rất nhanh, bị kính cửa điện hoặc dây an toàn quấn vào cổ, xe tự trôi, bị xe khác lùi trúng, hay bị kẹt trong cốp. Với nắng nóng mùa hè ở Việt Nam, nguy cơ này càng cao. Agoliva gợi ý vài thói quen nhỏ giúp tránh "quên con":
- Đặt túi xách, điện thoại hoặc một chiếc giày ở hàng ghế sau cạnh con, để lúc xuống xe bắt buộc phải nhìn ra sau.
- Khoá xe khi không dùng, để trẻ lớn hơn không tự trèo vào chơi.
Đi xe máy: mũ bảo hiểm và chỗ ngồi của con
Xe máy là phương tiện quen thuộc của hầu hết gia đình Việt. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ yêu cầu người lái và người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy đều phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn và cài quai đúng cách. Luật cho phép chở tối đa hai người khi có trẻ dưới 12 tuổi, và nhắc các thành viên gia đình dùng dây đai, ghế dành cho trẻ hoặc để người lớn ngồi sau cùng trẻ khi chở trẻ dưới 6 tuổi.
WHO cho biết đội mũ bảo hiểm đúng cách có thể giảm nguy cơ tử vong khi gặp tai nạn hơn 6 lần và giảm nguy cơ chấn thương não tới 74%. Vì vậy, dù con còn nhỏ, bố mẹ vẫn nên cho con đội mũ:
- Chọn mũ dành riêng cho trẻ em, vừa đầu con, có tem hợp quy. Không đội mũ người lớn rộng thùng thình cho con.
- Cài quai đúng cách mỗi lần đội. Mũ cần nằm chắc trên đầu, không trượt ra sau hay che mắt con.
- Không để con đứng hoặc ngồi phía trước tay lái khi đi đường xa, đường đông. Con ngồi giữa hai người lớn hoặc trên ghế phụ có dây đai là an toàn hơn.
- Với trẻ quá nhỏ chưa đội được mũ vừa, hãy cân nhắc phương tiện khác cho những chặng đường dài.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh ngồi ghế ô tô được chưa?
Được, và nên dùng ngay từ chuyến về nhà đầu tiên. AAP khuyên dùng ghế quay mặt về phía sau cho trẻ sơ sinh, lắp ở hàng ghế sau. Hãy mua và lắp thử ghế từ trước khi sinh để không lúng túng.
Bế con ngồi ghế trước có bị phạt không?
Theo luật hiện hành, trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 mét không được ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế). Hơn nữa, ghế trước có túi khí rất nguy hiểm cho trẻ nhỏ.
Trẻ mấy tuổi phải đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy?
Luật yêu cầu người được chở trên xe máy đội mũ bảo hiểm. Dù mức xử phạt có thể khác nhau theo độ tuổi, bố mẹ nên cho con đội mũ trẻ em vừa đầu ngay khi con đủ lớn để đội được, vì mũ giúp bảo vệ não của con. Đọc thêm về trẻ ngã đập đầu để biết dấu hiệu cần đi khám.
Nguồn tham khảo
- Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Car Seats: Information for Families
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Road traffic injuries, fact sheet
- Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Flying With Baby
- Quốc hội Việt Nam – Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, văn bản hợp nhất có sửa đổi theo Luật số 118/2025/QH15
Bài viết liên quan
An toànTrẻ ngã đập đầu: theo dõi gì, khi nào cần đi cấp cứu ngay?
Trẻ ngã đập đầu phải làm sao? Cách theo dõi con trong 24 giờ đầu, những dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay và cách phòng ngã từ giường, cầu thang, cửa sổ, ban công.
An toànChống nắng cho bé: kem chống nắng từ mấy tháng, phòng say nắng
Chống nắng cho bé thế nào? Bé dưới 6 tháng cần tránh nắng trực tiếp, bé lớn hơn dùng mũ, áo và kem chống nắng. Cách nhận biết và xử trí say nắng mùa hè.
An toànPhòng đuối nước cho trẻ nhỏ: chậu, xô, lu nước trong nhà
Phòng đuối nước cho trẻ nhỏ bắt đầu ngay trong nhà: đổ hết nước trong chậu, xô, đậy kín lu, bể và luôn trông con trong tầm tay khi con ở gần nước.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
